NA STRAŻY PRAGNIENIA

Opracowała: Magdalena Superson, dietetyk

Nie bezpodstawnie woda jest źródłem życia. Nasz organizm w ok. 60% zbudowany jest tego bezcennego składnika. Przy utracie ok. 2% płynów zaczynamy odczuwać pragnienie, przy od 5 do 12% odwodnienia odczuwamy już bardzo dotkliwe uczycie picia, które z każdą chwilą bardzo się nasila. W rezultacie pogarsza się samopoczucie, zdolności psychoruchowe, ogarnia uczucie gorąca. Podczas znacznego odwodnienia organizm wstrzymuje wydzielanie potu i moczu, wstrzymuje funkcje nerek. Odwodnienie w granicach 15-20% prowadzi do utraty przytomności i w efekcie do śmierci (przy ok. 25% odwodnieniu).

Wzmożone pragnienie odczuwamy po zjedzeniu tłustej pieczeni czy słodkiego tortu. Dzieje się tak dlatego, gdyż soki trawienne muszą być wydzielone w większej ilości, aby strawić dostarczoną bombę kaloryczną. Dzienna ilość wydzielanych płynów uczestniczących w trawieniu jest dwa razy większa niż ilość wody wchodzącej w skład osocza. Oczywiście w większości są one ponownie wchłanianie przez ściany jelit.

Na dobę nasz organizm wydziela:

• 1,5 litra śliny,
• 2,5 litrów soków żołądkowych,
• 0,5 litra żółci,
• 07 litra soku trzustkowego,
• 3 litrów soków wydzielanych w jelitach.

W normalnych warunkach powinniśmy spożywać około 1,5 do 2 litrów wody dziennie. Ta ilość jest wystarczająca, gdyż organizm uzyskuje jeszcze około 0,7 litra płynów z dostarczonych pokarmów (pokarmy stałe zawierają około 60-70% wody) i około 0,3 litra w postaci wody oksydacyjnej (powstającej w procesie trawienia białek, tłuszczy i węglowodanów).

Podczas treningu tracimy około 1 litra na godzinę (a czasami nawet 2 lub 3 litry). W ten sposób organizm pozbywa się nadmiernego obciążenia wodą, która jest wydzielana nie tylko przez pot, ale i przez oddech, który staje się szybszy i głębszy.

Poza wodą tracimy sole mineralne, które również wymagają uzupełnienia, na ratunek przychodzą nam różnego rodzaju napoje, które dzielimy na kilka typów:

NAPOJE IZOTONICZNE – wchłaniają się bardzo szybko po spożyciu. Izotoniczność napoju oznacza, że jego ciśnienie osmotyczne jest równe ciśnieniu osmotycznemu osocza krwi. Ciśnienie osmotyczne napoju jest uzależnione od stężenia rozpuszczonych w nim składników, czyli np. od ilości cukru jaki zawiera.
U osób dorosłych ciśnienie osmotyczne wynosi od 275 do 295 mOsm/kg wody.

NAPOJE HIPOTONICZNE - charakteryzują się niższym ciśnieniem osmotycznym niż ciśnienie płynów ustrojowych. Należy do nich WODA. Ze względu na brak lub niewielki dodatek węglowodanów zadaniem tego typu napojów jest zwłaszcza nawodnienie organizmu, aniżeli uzupełnienie energii.

NAPOJE HIPERTONICZNE – np. soki. Zawierają więcej węglowodanów niż płyny ustrojowe, więc również wyższe ciśnienie osmotyczne. Wchłaniają się wolno z przewodu pokarmowego. Dlatego też soki należy rozrabiać z wodą nie tylko ze względu na "oszczędzanie" kalorii, ale również na szybsze nawodnienie organizmu, które jest ważne zwłaszcza podczas treningu i upalne dni.