Ciekawostki czyli alfabet żywieniowy

[A] [B] [C] [D] [E] [F] [G] [H] [I] [J] [K] [L] [M] [N] [O] [P] [R] [S] [T] [U] [W] [Z] [Ż]

A jak ananas - stał się bardzo popularnym składnikiem wielu środków wspomagających odchudzanie, dlatego, że zawiera enzym wspomagający trawienie - bromelinę. Zawarty w ananasie błonnik pęcznieje w przewodzie pokarmowym i wywołuje uczucie sytości. Wspomaga również pracę przewodu pokarmowego i chroni przed zaparciami.

B jak banan - bogaty w potas (stabilizujący ciśnienie krwi i regulujący rytm serca), magnez (obok awokado jest owocem najbardziej bogatym w ten składnik) oraz witaminę B6. Działa regenerująco i wzmacniająco na błonę śluzową żołądka.

C jak cholesterol - zaliczany do lipidów, wytwarzany w organizmie (w 60-80%) lub dostarczany wraz z pożywieniem (20-40%). Stanowi substrat do produkcji hormonów (min hormonów płciowych), kwasów żółciowych jest składnikiem błon komórkowych. W nadmiernych ilościach jest niepożądanym składnikiem pożywienia - jest czynnikiem ryzyka chorób układu krążenia. Występuje w organizmie w postaci lipoprotein o małej gęstości - LDL (tzw. "zły cholesterol") i lipoprotein o dużej gęstości - HDL (tzw. "dobry cholesterol").

D jak dieta alternatywna - sposób żywienia charakteryzujący się świadomą rezygnacją ze stosowania niektórych pokarmów i/lub technik kulinarnych.

E jak elektrolity - substancje, które po rozpuszczeniu w wodzie, ulegają dysocjacji elektrolitycznej na jony, dzięki czemu przewodzą prąd elektryczny. Stężenie jonów sodu, chromu, potasu, węglowodoru w płynach ustrojowych ma bardzo ważne znaczenie dla zachowania równowagi wodnej i kwasowo-zasadowej w organizmie oraz przewodzenia bodźców nerwowych.

G jak grejpfrut - jest owocem bogatym w wit C, błonnik i przeciwutleniacze (które chronią komórki organizmu przed wolnymi rodnikami uszkadzającymi komórki) jednak spytaj swojego lekarza, czy zawarte w nim składniki nie kolidują z zażywanymi lekami. Grejpfruty mogą wystąpić niebezpieczne interakcje.

H jak homeostaza - zachowanie równowagi środowiska wewnętrznego organizmu niezależnie od wpływu otoczenia np. względnie stałego poziomu składników mineralnych we krwi przy dużych wahaniach spożycia.

I jak indeks glikemiczny - porównanie krzywej wzrostu poziomu glukozy we krwi po 120 minutach od spożycia produktu w ilości dostarczającej 50g przyswajalnych węglowodanów oraz równoważnej czystej glukozy, dla której przyjęto wartość indeksu glikemicznego równą 100. Produkty dzielimy na te o wysokim indeksie glikemicznym (ponad 60) np. sacharoza, miód, arbuz, o średnim indeksie glikemicznym (30-60) np. pieczywo razowe, nasiona roślin strączkowych i o niskim indeksie (poniżej 30) np. zielone warzywa, jogurty naturalne.

K jak kilokaloria - jednostka, w jakiej wyraża się wartość energetyczną pożywienia oraz wydatki i zapotrzebowanie energetyczne organizmu. Jedna kcal jest to ilośc ciepła, która jest niezbędna do podniesienia temperatury 1g wody o 1 stopień Celsjusza.

L jak LODY: śmietana, mleko, często owoce, a co poza tym znajdziemy w lodach? Bardzo często też...glony. Jako tzw. stabilizator masy lodowej stosuje się karagen, galaretowatą substancję uzyskiwaną z pólnocnoatlantyckich krasnorostów: chrząstnicy i gigartyny. Morski stabilizator stanowi zwykle 0,2 % mrożonych przysmaków.
W lodach znajdziemy również dużą ilość...powietrza. W trakcie produkcji spulchnia się lody pęcherzykami powietrza, aby nie były zbyt twarde. Wedle amerykańskich norm zawartość powietrza w lodach nie powinna przekraczać pięćdziesięciu procent ich masy.

N jak napoje energetyzujące - ich receptura pochodzi z Tajlandii, w Europie poczatki produkcji sięgają 1984 roku. Obecnie w Polsce spożywamy ok. 0,2l/os/rok i zyskują coraz więcej zwolenników. Napój energetyzujący musi zawierać co najmniej jeden ze składników: alkaloid roślinny - kofeinę, ekstrakt z nasion egzotycznego krzewu - guaranę, aminokwas - taurynę, zaliczany do witamin z grupy B - inozytol, matabolit glukozy, naturalnie występujący w winie, przyśpieszający wydalanie szkodliwych produktów przemiany materii - glukoronolakton.

O jak oliwa z oliwek - chroni serce i naczynia krwionośne prze zmianami miażdżycowymi. Obniża poziom "złego cholesterolu" (frakcji LDL), ma działanie antyoksydacyjne, zapobiega wytwarzaniu się kamieni żółciowych (najlepiej świadczy o tym niski odsetek zachorowań na choroby wieńcowe w krajach śródziemnomorskich). Liście oliwki zawierają alkaloidy i gorycze. Produkuje się z nich preparaty obniżające ciśnienie krwi.

R jak resorpcja kości - zanikanie z kości skłądników mineralnych i macieży jest naturalnym zjawiskiem "przebudowy" kośćca, jednak gdy przeważa na d procesami odbudowy prowadzi do zmniejszenia gęstości kości a w efekcie do osteoporozy (dlatego szczególnie kobiety po menopauzie powinny szczególnie zwrócić uwagę na spożywanie większej ilości wapnia (których głównym źródłem są produkty mleczne).

S jak "słodziki" - środki intensywnie słodzące są związkami (poza niektórymi wyjątkami) są związkami niedostarczającymi energii. Dzielimy je na naturalne (jedynym środkiem intensywnie słodzącym pochodzenia naturalnego produkowanym na skalę światową jest TAUMATYNA) i sztuczne, otrzymywane labolatoryjnie w wyniku reakcji np. aspartam.

U jak urozmaicenie (w każdym posiłku w miarę możliwości produkty ze wszystkich grup produktów), umiarkowanie (jedzenie zgodnie z indywidualnymi potrzebami, pozwalające na zachowanie odpowiedniej masy ciała), uregulowanie (stała struktura i wielkość posiłków oraz zachowanie odpowiedniej częstotliwości ich spożywania) uprawianie (różnych form ? aktywności fizycznej), unikanie (spożywania nadmiaru tłuszczów, cukrów i soli) - pięć najważniejszych wskazań żywieniowych.

W jak woda metaboliczna - woda powstająca w organizmie w wyniku spalania składników energetycznych. Podczas spalania tłuszczów wytwarza się 1,1g wody, węglowodanów 0,6g, a białek 0,4g wody.

Z jak zamiennik mięsa - produkt otrzymywany z surowców roślinnych (najczęściej z białka soi), któremu nadano wygląd i smak mięsa, ryby lub drobiu. Zamiennik mięs np. hamburgery sojowe, produkowane są z myślą o wegetarianach.

Ż jak żywność transgeniczna - produkty spożywcze otrzymywane metodami biotechnologicznymi z użyciem organizmów genetycznie modyfikowanych.